Pragmatycznie o… tym, czym jest prawdziwy zespół

Intro

0:00
Wiktor Żołnowski: W dzisiejszym odcinku porozmawiamy o tym, czym naprawdę jest praca zespołowa. Czy pracowałeś bądź pracowałaś kiedyś w prawdziwym zespole? Jak rozpoznać, że twój zespół to tylko grupa ludzi? Czy jesteś tego pewien lub pewna? Pozwól, że sprawdzimy.

0:16
Żeby opowiedzieć o tym, czym jest praca zespołowa, czym jest zespół i co odróżnia zespół od grupy ludzi, warto zacząć od zdefiniowania tego, czym zespół nie jest. Pozwól, że zadam ci kilka pytań, a tak naprawdę opiszę kilka sytuacji, które pozwolą ci zdefiniować, czy zespół, w którym pracujesz, jest prawdziwym zespołem, czy też jest być może grupą ludzi, która jeszcze zespołem nie jest, której jeszcze do zespołowości trochę brakuje. Ale nie ma co się tym przejmować, nad wszystkim możecie pracować i wszystko możecie zmienić. Możecie też tym zespołem prędzej czy później się stać. Naprawdę.

0:46
Okej, pierwsza sytuacja. Jeśli w twoim zespole każdy ma przypisane do siebie zadania, pracuje nad tymi zadaniami i jest odpowiedzialny tylko za swoje zadania, to przykro mi, ale nie pracujecie zespołowo. Każdy ma swoje rzeczy do zrobienia, nie ma miejsca na współpracę albo ta współpraca pojawia się sporadycznie. To nie jest praca zespołowa. Jesteście grupą ludzi realizującą zadania. Być może nawet te zadania składają się na jakiś cel, natomiast wasza praca niekoniecznie nosi znamiona pracy zespołowej.

1:15
Jeśli wasz zespół jest podzielony na kilka podzespołów, np. programiści i testerzy, i pomiędzy tymi podzespołami występują mniej lub bardziej formalne bądź nieformalne handovery, przekazywanie pracy, np. z developmentu do testów, albo backend czeka na frontend, albo wszyscy czekają na analityków albo UX-owców – przykro mi. Nie jesteście zespołem. Prawdopodobnie pracujecie jako grupa ludzi, każdy ma swoje zadania, każdy jest przydzielony do swojego obszaru i nie pracujecie jako zespół. To nie jest praca zespołowa. Jeśli chcecie coś zmienić, to zapraszam do wysłuchania tego odcinka dalej.

1:53
Jeśli często musisz czekać na swoich kolegów bądź koleżanki z zespołu, na to, aż będą dostępni, żeby np. zrobić ci code review albo żeby odpowiedzieć na twoje pytanie, pomóc ci rozwiązać jakiś problem, i to oczekiwanie to nie jest kilka minut, bo właśnie wyszli na przerwę czy do ubikacji, tylko to są godziny, bo czekasz, aż skończą swoje zadania, to prawdopodobnie też nie pracujecie jako zespół, tylko jako grupa ludzi realizująca różne zadania. Grupa ludzi przypisanych do swoich zadań, do swoich odpowiedzialności. Tej wspólnej odpowiedzialności u was prawdopodobnie nie ma bądź występuje ona rzadko i nie w każdym przypadku.

2:25
Chyba najprostszym sposobem oceny tego, czy grupa jest zespołem, czy grupa pracuje jako zespół, czy grupa po prostu jest grupą ludzi realizujących różne zadania, jest spojrzenie na to, jak wygląda tablica kanbanowa czy tablica scrumowa takiego zespołu, czy też takiej grupy ludzi. Na tablicy grupy ludzi bardzo często dostrzeżemy, że jest tam bardzo dużo zadań czy też story, tasków, bugów, innych rzeczy, które są rozpoczęte, które są w trakcie pracy, i zazwyczaj tych zadań jest więcej niż osób w zespole. To jest taki najprostszy sygnał. Jeżeli zadań jest więcej niż osób w zespole, to prawdopodobnie przestrzeni na pracę zespołową jest tam niewiele. Jeżeli zadań jest dokładnie tyle, ile osób w zespole, to prawdopodobnie nadal każdy jest przypisany do pojedynczego zadania, każdy ma odpowiedzialność za jakieś zadanie albo odpowiedzialność za to zadanie tylko w jednym momencie naszego procesu i tej pracy zespołowej nie ma.

3:11
Kolejnym takim sygnałem na tablicy, że coś z tą pracą zespołową jest nie tak, jest kolejkowanie się zadań. Jeżeli pojawiają się tam kolumny typu „czekanie na testy”, „waiting for test”, czy „coś czeka na code review”, albo może tych kolumn nie ma, ale pracując z taką grupą ludzi, z takim zespołem, widzimy, że bardzo często rzeczy wpadają do kolumny code review, ale zanim z niej wypadną, to tak naprawdę trzeba poczekać kilka dni, aż komuś się zwolnią moce przerobowe, żeby mógł się tym code review zająć. To jest bardzo silny sygnał, że ta grupa ludzi nie pracuje jako zespół, nie jest to praca zespołowa.

3:43
Jak wspomniałem wcześniej, w grupach, które nie są zespołami, bardzo często istnieją podziały na subzespoły, na podgrupy typu: programiści, testerzy, backendowcy, frontendowcy, UX-owcy itd., devopsi, DevOps inżynierowie, administratorzy, bazodanowcy itd. To nie jest nic złego, że ktoś ma jakąś specjalizację, zajmuje się jakimś fragmentem pracy itd. Problem pojawia się wtedy, gdy spojrzymy na taką tablicę i widzimy, że np. mamy jakieś wymagania, jakieś user story, i to user story ma tylko dwa subtaski: „backend”, „frontend”. I tyle. Wtedy jasno widać, że jest tam silny podział na backendowców i frontendowców. Czasami może pojawi się jeszcze trzeci task, subtask, „przetestować”, i wtedy widzimy, że ta praca zespołowa czy nawet planowanie na wczesnym etapie tej pracy nie zaszło w sposób zespołowy i taka grupa ludzi prawdopodobnie nie wie, jak pracować zespołowo, nie jest zespołem.

Komunikacja jako kluczowy element pracy zespołowej

4:40
Kolejnym bardzo istotnym aspektem, na który musisz zwrócić uwagę, jeśli chcesz zdiagnozować, czy grupa ludzi, w której pracujesz, jest zespołem, bądź nie jest zespołem, jest sposób, w jaki ta grupa się komunikuje. Nie-zespoły zazwyczaj polegają na komunikacji formalnej bądź półformalnej. Formalna komunikacja to wymiana maili, komentarze w Jirze czy też jakikolwiek sposób dokumentowania. I ta komunikacja na temat tego, co ma być zrobione, głównie odbywa się poprzez właśnie tego typu narzędzia. W sposób półformalny, czyli np. grupa ludzi bardziej decyduje się na pisanie na Slacku czy na innym komunikatorze, zamiast np. zadzwonić do siebie i pogadać face to face, czy zamiast spotkać się nawet fizycznie, jeśli jest taka możliwość, i porozmawiać na temat tego, co jest do zrobienia, i rozwiązać problemy, które mają. Także jeżeli twoja grupa ludzi, twój nie-zespół, komunikuje się w sposób głównie formalny i półformalny bądź rozmawia ze sobą tylko na spotkaniach, które są z góry określone, bądź też pojawiają się ad hoc, ale to są jednak spotkania, to prawdopodobnie nie pracujecie zespołowo.

5:46
Myślę, że mógłbym tak wymieniać jeszcze wiele różnych aspektów pracy zespołowej i niezespołowej, które pozwolą ci zdiagnozować, czy grupa, w której pracujesz, czy grupa, z którą pracujesz, jest zespołem, bądź nie. Na przykład kwestie związane również z komunikacją, z konfliktami, z tym, czy zespół bierze wspólną odpowiedzialność, czy na przykład kiedy pojawia się problem, to raczej pokazują palcem, że to nie mój problem, to nie ja zawiniłem, to mój kolega bądź koleżanka. Takie sytuacje świadczą o tym, że to prawdopodobnie jeszcze nie jest zespół albo jest to bardzo niedojrzały zespół, który być może kiedyś się uformuje, ale to będzie wymagało czasu i dalszej pracy nad tą właśnie zespołowością.

Wspólny cel – fundament zespołu

6:21
No dobrze. Skoro już wiemy, czym zespół nie jest, to po czym poznać albo co zrobić, żeby zespół zaistniał, żeby zespół powstał? Myślę, że taką podstawową rzeczą, pierwszą, być może trywialną, ale wcale nieoczywistą, jest to, że zespół potrzebuje mieć wspólny cel. I to nie może być byle jaki cel. Ten cel musi być jasny, klarowny, najlepiej, jakby w ogóle był w jakikolwiek sposób mierzalny i by taki zespół mógł określić, czy zmierza w dobrym kierunku i realizuje ten cel, czy może zmierza w kierunku, który tego celu w ogóle nie realizuje i którego w ogóle nie adresuje. Ważne jest też to, by taki cel był jednocześnie ambitny, ale jednak osiągalny. Czyli jeżeli wymyślimy sobie coś, co jest totalnie odjechane, to prawdopodobnie nasz zespół będzie miał problem z tym, żeby z takim celem się utożsamiać i żeby takie cele realizować. Niemniej jednak to musi być coś ambitnego.

7:15
Myślę, że dobrym przykładem takiego bardzo dużego celu może być cel czy też misja firmy SpaceX Elona Muska, który zdecydował, że ich misją jest to, żeby gatunek ludzki stał się wieloplanetarny i mógł zamieszkiwać na wielu planetach. Jest to bardzo ambitny cel, wydaje się być osiągalny, natomiast też ten cel został zdekomponowany na mniejsze cele, które można było przypisać do mniejszych, czy to działów, czy dywizji w firmie, jak na przykład dywizja odpowiedzialna za rakiety, za wynoszenie ładunków na orbitę, jest odpowiedzialna za to, żeby ten koszt wynoszenia tego ładunku był coraz mniejszy, tak by faktycznie ta realizacja tej wielkiej misji – akurat w tym wypadku dolecenia na Marsa – była możliwa także pod względem finansowym, nie tylko pod względem technologicznej wykonalności.

8:03
Myślę, że nie tylko samo posiadanie celu jest istotne, ale też bardzo istotne jest to, żeby ludzie wiedzieli, z czego dany cel wynika, tak żeby mogli się z nim utożsamiać. To, dlaczego coś chcemy osiągnąć, jest równie ważne jak to, co chcemy osiągnąć. Wtedy tak naprawdę każdy pracownik będzie mógł się pod tym celem podpisać, będzie mógł się z nim utożsamiać i dzięki temu będzie miał większą motywację do tego, żeby ten cel realizować. Jeśli ludzie nie będą wiedzieli, dlaczego coś realizują, to prawdopodobnie ten cel będzie dla nich sztuczny i nie będzie adekwatny do tego, w jaki sposób chcą pracować, czy też adekwatny do tego, nad czym chcieliby pracować, ponieważ nie będą wiedzieli, po co to robią.

8:40
Cel powinien być wspólny dla wszystkich. Najlepiej, jeśli jest jeden lub, tak jak podałem w przykładzie przed chwilą, cel wynika z jakiejś nadrzędnej misji firmy lub też te cele – kilka celów, ale rozproszonych na firmę – wynikają z jakiejś nadrzędnej misji firmy. Niemniej jednak dobrze, żeby dana grupa ludzi, która ma stać się zespołem, miała jeden cel, do którego dąży, przynajmniej jeden cel w danym momencie.

9:02
To, co też jest bardzo istotne, to to, że grupa ludzi, żeby stała się zespołem, musi mieć możliwość samodzielnego zaplanowania realizacji takiego celu. Czyli jeżeli przyjdzie menedżer i rozpisze wszystkim zadania, i powie: „Ty robisz to, ty robisz tamto, a ktoś tam jeszcze później to wszystko sprawdzi i przetestuje…”, to w takiej grupie nie będzie miejsca na to, żeby zespół się utworzył. W takiej grupie ludzie będą wykonywać swoje zadania, tak jak powiedziałem wcześniej. Wręcz taki układ powoduje, że ludzie nie będą formować zespołu, nie będą pracować zespołowo i w ten sposób nie osiągniemy korzyści, o których powiem za chwilę – korzyści płynących z pracy zespołowej, a które nie występują w pracy grupowej.

Współpraca i efektywność w zespołach

9:45
Dobrze, to skoro mamy cel, to kolejnym aspektem pracy zespołowej jest współpraca nad realizacją tego celu. Słowo klucz: współpraca. Nie tylko praca, ale i współpraca. Nad realizacją celu można pracować w sposób niezespołowy, jak najbardziej jest to możliwe i w niektórych przypadkach nawet jest to równie efektywne, co gdyby ten cel był realizowany przez zespół ludzi, natomiast o tym opowiemy za chwilę.

10:07
Po czym poznać, że zespół współpracuje nad realizacją celu? W prawdziwych zespołach łatwo dostrzec, że nad pojedynczymi zadaniami pracuje zazwyczaj więcej niż jedna osoba w tym samym czasie. Nie chodzi o to, że te zadania są przekazywane od jednej osoby do drugiej, ale że nad pojedynczym zadaniem w tym samym czasie pracuje więcej niż jedna osoba. Ci ludzie naprawdę współpracują. I tutaj można byłoby polemizować, czy gdyby zrównoleglić pracę, to czy nie zrealizowalibyśmy więcej zadań w tym samym czasie. W pewnych sytuacjach zapewne tak, natomiast nie mielibyśmy wtedy tych korzyści, które płyną z pracy zespołowej, o których opowiem za chwilę.

10:39
Czy to oznacza, że teraz wszyscy będziemy robić pair programming albo mob programming, gdzie wiele osób programuje na jednym komputerze, na jednej klawiaturze? W zasadzie czemu nie? Natomiast nie jest to obowiązkowe. To też może być kwestia odpowiedniego podzielenia danego większego wymagania, większego zadania na mniejsze kawałki, które każdy z nas będzie mógł realizować samodzielnie, ale kluczowe w tym jest to, że będziemy się bardzo często synchronizować. Przez „bardzo często” rozumiem, że na pewno częściej niż raz dziennie, najlepiej kilka albo kilkanaście razy dziennie, a najlepiej, gdybyśmy byli w jednym pomieszczeniu albo byli na jednym spotkaniu online i cały czas rozmawiali o tym, jak nam idzie, czy też synchronizowali naszą pracę co kilkanaście, kilkadziesiąt minut, po to, żeby ten efekt synergii, ten efekt współpracy, wystąpił i po to, żebyśmy wspólnie pracowali nad realizacją danego wymagania, danego zadania.

11:26
W takim podejściu bardzo często w zespołach można zauważyć, że wcielają one skutecznie ideę slack time, czyli ideę tego, że nie każdy musi być zarobiony przez cały czas. Czasami pojawiają się, w cudzysłowie, „wolne przebiegi”, które można wykorzystać na, nie wiem, na przykład jakieś improvementy albo poprawę jakości, zrobienie jakiegoś researchu czy też zrobienie refinementu kolejnych wymagań, które mamy do zrealizowania. Dzięki temu praca przebiega dużo płynniej. Dzięki temu mamy większą przestrzeń na to, żeby nie tylko naparzać do przodu z realizacją zadań, ale też żeby pracować kreatywnie, żeby wnosić wartość, która tak naprawdę płynie z pracy kreatywnej w grupie czy też, w tym wypadku, w zespole.

12:07
W pracy zespołowej bardzo istotne jest to, żeby ludzie w takim zespole znali siebie nawzajem. Oczywiście tym można zarządzać na różne sposoby, natomiast myślę, że ludzie najlepiej poznają się, gdy naprawdę pracują razem. Wtedy bardzo dużo różnych kwestii wychodzi, zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych. Ludzie poznają swoje mocne strony, swoje silne strony, ale także swoje słabości. I też mogą na tych silnych i słabszych stronach wspólnie budować, wspólnie się uzupełniać. Wiedzą, kiedy mogą na kogoś liczyć, wiedzą, kiedy ktoś inny będzie potrzebował ich pomocy, i mogą wtedy na to reagować. Jest to bardzo trudne w sytuacji, gdy ludzie nie chcą pracować, poznać siebie nawzajem, nie chcą zbudować chociażby tych minimalnych relacji na poziomie, jakby nie było, profesjonalnym, zawodowym, ale też czysto ludzkim, odnośnie tego, kim tak naprawdę jesteśmy i w jaki sposób pracujemy, co potrafimy, a z czym mamy problemy.

13:01
Teraz dla każdego z was oczywistym jest to, że zespół ma wspólną odpowiedzialność, jest współodpowiedzialny zarówno za sukcesy, jak i za porażki swoich projektów czy swoich zadań, które realizują. Myślę, że dobrze to widać w prawdziwych zespołach, kiedy nie ma obwiniania siebie nawzajem, nie ma pokazywania palcem, że ktoś tutaj zawinił i tak dalej, tylko zespół od razu… Domyślnym podejściem w takim prawdziwym zespole jest to: „OK, wszyscy daliśmy ciała, bo np. nie zauważyliśmy, że ktoś miał problem z realizacją czegoś, albo nie zauważyliśmy, że np. ktoś był pod dużą presją czasu, nie pomogliśmy, nie dostarczyliśmy odpowiedniego wsparcia”, i przez to ponieśliśmy mniejszą lub większą porażkę.

13:42
Jak już wspomniałem wcześniej, takim kolejnym bardzo istotnym aspektem – myślę, że na nim skończymy – pracy zespołowej jest komunikacja. I to bardzo dobrze widać w zespołach, to odróżnia zespoły od grup ludzi. W zespołach ludzie komunikują się w sposób ciągły. W zespołach ludzie mają odpowiednie narzędzia, odpowiednie procesy na to, jak zapewnić transparencję, jak zapewnić komunikację. Wiedzą, że na przykład potrzebują dokumentacji, to tę dokumentację robią, tę dokumentację utrzymują. Wiedzą, gdzie ta dokumentacja jest, umawiają się na to, mają konkretne zasady. Te zasady ewoluują, one budują się z czasem, natomiast są dla każdego jasne i nawet jak przychodzi nowa osoba do tego zespołu, do tej grupy ludzi, taki zespół jest w stanie bardzo szybko włączyć tę nową osobę i na nowo się uformować. To jest też bardzo istotne, że taki zespół potrzebuje się przebudować w momencie, kiedy zmienia się jego skład.

Dlaczego zespoły są dzisiaj rzadkością?

14:28
No dobrze, zdefiniowaliśmy sobie, czym są zespoły, a czym zespoły nie są, jak odróżnić prawdziwy zespół od grupy ludzi, i pewnie teraz zastanawiasz się nad tym, co się stało, że tak rzadko dzisiaj dostrzegamy zespoły w naszym otoczeniu, że tak trudno jest trafić na prawdziwy zespół, tak trudno jest trafić do prawdziwego zespołu i pracować zespołowo. I tutaj będzie troszeczkę kombatanckich opowieści, bo kiedyś to były czasy, a dzisiaj, wiadomo, już czasów nie ma. Ja miałem to szczęście, że gdy kilkanaście lat temu zaczynałem swoją karierę w IT, trafiłem chyba do drugiej albo trzeciej firmy, w której pracowałem, trafiłem na prawdziwy zespół. Zespół, który wtedy uczył się pracy w Scrumie. Pamiętam, jak razem współpracowaliśmy. Codziennie współdzieliliśmy odpowiedzialność, może mieliśmy jakiś podział na zadania, na subtaski i tak dalej, ale funkcjonalności realizowaliśmy razem, mieliśmy cele, cele sprintów. Te cele realizowaliśmy. Jak poszło dobrze, to wszyscy wspólnie celebrowaliśmy, wychodząc po udanym sprincie do knajpy na jakieś, wiadomo, piwo czy coś w tym stylu, i dyskutowaliśmy o tym, jak fajnie nam poszło. Jak coś się nie udało, no to wszyscy ze spuszczonymi głowami szliśmy do tej samej knajpy i dyskutowaliśmy o tym, dlaczego nam nie poszło. I to budowało bardzo duże więzi. Zresztą do dzisiaj mam bardzo dobre prywatne relacje z większością osób, z którymi wtedy pracowałem w tamtej firmie. To był prawdziwy zespół. Dzisiaj spotkanie takiego zespołu jest rzadkością.

15:51
Dajcie znać w komentarzach, jak to u was wygląda. Czy pracujecie w zespole, czy może podobnie jak ja, z zespołami spotykacie się relatywnie rzadko? Jest to jedna na 10 czy jedna na 20 grup ludzi, które nazywają siebie zespołami. Takie grupy tylko w określonych przypadkach faktycznie tymi zespołami są. Także jestem bardzo ciekaw, co o tym myślicie, jak wyglądają wasze obserwacje. Może to tylko moja bańka, w której ja żyję, gdzie te zespoły, zwłaszcza w ostatnich latach, są rzadkością.

16:19
Myślę, że jeszcze bardzo istotna rzecz jest taka, że jak już raz uda ci się trafić do zespołu i pracować zespołowo, to później bardzo łatwo będzie ci dostrzec, że to, co dzieje się w innych grupach ludzi, z którymi pracujesz, tą pracą zespołową nie jest. To trzeba przeżyć, wtedy jest to łatwe, żeby zdefiniować, czy to, co robimy, jest pracą zespołową, czy nie jest pracą zespołową. Oczywiście można też skorzystać z tej listy przykładów, które podałem wcześniej w tym odcinku, żeby zdiagnozować, czy pracujesz zespołowo, czy nie pracujesz zespołowo. Jednak jak już tego doświadczysz, to później dużo łatwiej będzie ci zdefiniować, czy dana grupa jest zespołem, czy nie jest zespołem, ale też dużo łatwiej będzie ci pracować nad tym, żeby tę zespołowość później w kolejnych grupach, do których trafisz, zwiększać.

Praca zespołowa a indywidualna produktywność

17:01
No dobrze, to co takiego się stało albo co doprowadziło do tego, że zespołów jest tak naprawdę coraz mniej, pomimo tego, że przez lata, zwłaszcza w korporacjach, mówiło się o teamworku, o budowaniu zespołów, próbowano to robić na różne sposoby, nie wspomnę o całych eventach teambuildingowych i tak dalej, które mogą, nie muszą, czasami mieć sens. Niemniej jednak efektywność tych wszystkich metod pozostawia wiele do życzenia i tak jak wspomniałem, przynajmniej według moich obserwacji, zespoły są dzisiaj rzadkością.

17:32
Myślę, że jednym z głównych problemów, które miały miejsce przez ostatnie dekady, to jest kwestia zarządzania i kwestia właśnie takiego mikromanagementu, gdzie ludziom w zespołach czy grupach ludzi po prostu przydzielano zadania. Myślę, że też bardzo istotną kwestią jest kwestia samego performance managementu czy też oczekiwań, które były stawiane przed ludźmi w różnych sytuacjach, w większych bądź mniejszych firmach, gdzie tak naprawdę skupienie, fokus, był głównie na efektywności jednostki, na tym, że, nie wiem, jak mamy programistę, to żeby ten programista był jak najlepszy, naklepał jak najwięcej kodu, nie wiem, najlepiej dyskutował z klientem itd. A bardzo rzadko brało się pod uwagę właśnie ten aspekt efektywności zespołu, ale też aspekt tego wpływu jednostki na efektywność zespołu. Najczęściej ludzie, jak przychodzili po podwyżkę w większej czy mniejszej firmie, to mówili: „No bo ja to się rozwinąłem tak i tak, nauczyłem się tego i tego, dostarczyłem to i to w ostatnim czasie, więc należy mi się podwyżka. Szczerze zasługuję na podwyżkę, na wynagrodzenie tego mojego wysiłku, tego mojego postępu, który zrobiłem”. A bardzo rzadko przychodził ktoś i mówił, że: „No my jako zespół zrobiliśmy świetną robotę, rozwinęliśmy się, zwiększyliśmy naszą efektywność i przez to zasługujemy na podwyżkę”.

18:39
Myślę, że kwestie tego skupienia na personalnej wydajności, na personalnej efektywności widać było zwłaszcza podczas pandemii, gdy wszyscy zaczęli pracować zdalnie i głównym argumentem za tym, że praca zdalna jest w cudzysłowie „lepsza” od pracy stacjonarnej, było to, że teraz każdy z nas jest bardziej produktywny. Oczywiście nie mieliśmy wtedy – nadal myślę, że nie mamy – dobrych metod na mierzenie efektywności, mierzenie produktywności, zwłaszcza w kreatywnej pracy, takiej jak programowanie czy tworzenie produktów, ale wszyscy skupiali się wtedy na tym, co łatwo było zmierzyć, tak? Czyli na przykład jestem w stanie więcej kodu wyprodukować, czy jestem w stanie mniej godzin poświęcić na to, żeby ten kod wyprodukować, bo mam większy fokus, bo nikt mi nie zawraca głowy, bo nie muszę nikomu pomagać, nikogo wspierać i tak dalej. To wszystko oczywiście faktycznie zwiększało produktywność jednostki, natomiast gdzieś w tym wszystkim zapomnieliśmy o tym, że to nie tylko jednostki, że też przydają nam się czasami zespoły i czasami potrzebujemy pracy zespołowej do rozwiązywania pewnego rodzaju problemów i pewnego rodzaju zagadnień.

19:38
No i pozostaje też aspekt samej pracy zdalnej, która oczywiście ten problem tylko pogłębiła, ponieważ zwłaszcza nowi ludzie, którzy wchodzili w ostatnich latach na rynek, nie mieli okazji dołączać do zespołów. Albo nawet jeśli dołączali do zespołów, to też przebudowa tych zespołów w taki sposób, żeby te osoby nowe faktycznie się włączyły do pracy zespołowej – a nauka tej pracy zespołowej była trudna, czy jest trudna w pracy zdalnej – i no i te osoby po prostu nigdy nie miały okazji tego doświadczyć, więc pracują, jak potrafią. Są bardzo efektywne, czasami są bardzo produktywne w tym, co robią, pracując jako jednostki w ramach jakichś grup, natomiast no ten efekt synergii zespołów nie występuje i często ludzie nawet nie są świadomi, że coś takiego jak praca zespołowa istnieje. Albo wręcz przeciwnie, wydaje im się, że no skoro ktoś mówi, że wy jesteście zespołem, no to oni już są tym zespołem i pracują jak zespół. Tutaj wróć na początek odcinka, przejdź przez checklistę i sprawdź, czy na pewno pracujesz w zespole. Jeszcze raz.

Kiedy praca zespołowa ma przewagę nad pracą grupową?

20:33
Przejdźmy do rzeczy. Czy praca zespołowa jest faktycznie lepsza od pracy grupowej i czy zawsze do wszystkiego potrzebujemy pracy zespołowej? Myślę, że łatwiej będzie zacząć od drugiego pytania i odpowiem wam na nie, że definitywnie nie. Nie wszystko, co robimy, wymaga zespołowości, nie wszystko, nad czym pracujemy, wymaga pracy zespołowej. Nie zawsze potrzebujemy zespołów, żeby rozwiązywać problemy, i nie zawsze zespół czy też koszt zbudowania takiego zespołu jest adekwatny do wartości, którą taki zespół będzie w stanie wnosić, realizując pewien typ zadań czy pewien rodzaj pracy, która tej zespołowości wcale nie wymaga. Tak czy siak, w każdej sytuacji zespołowość ma pewne zalety, o których za chwilę opowiem. Natomiast są też pewne obszary, pewne typy zadań czy pewne typy problemów czy wyzwań, gdzie, jakby na to nie patrzeć, praca zespołowa ma zdecydowaną, czasami wielokrotną przewagę nad pracą grupową, nad pracą, która nie jest pracą zespołową. Choćbyśmy nie wiem, co robili i nie wiem, jak świetnych ekspertów zatrudniali, to jednak praca zespołowa czy zespół złożony z podobnych ekspertów zawsze będzie dawał lepsze rezultaty niż w sytuacji, gdy po prostu mamy grupę ludzi, którzy pracują nad realizacją jakichś zadań czy konkretnego typu zadania.

21:40
Także jeśli przy poprzedniej checkliście, kiedy pytałem ciebie o to, czy pracujesz zespołowo, poprosiłem cię o to, żebyś sprawdził, sprawdziła, wyszło ci, że jednak nie pracujesz w zespole, to myślę, że nie ma się czym martwić. Jest bardzo prawdopodobne, że praca, którą wykonujesz, wcale tej zespołowości nie wymaga i ta zespołowość nie powinna być oczekiwana w twoim typie pracy, więc tak naprawdę nie masz się czym przejmować. Nie robisz czy też nie robicie niczego złego, nawet jeśli nie jesteście zespołem. Co nie znaczy, że to nie jest dobry powód na to, żeby chociaż spróbować tę zespołowość zbudować i spróbować zobaczyć, czy może jednak w waszej pracy też ta zespołowość przyniesie jakieś efekty.

22:17
Dobrze, to kiedy praca zespołowa jest wskazana? Myślę, że takie dwa najlepsze przykłady, kiedy praca zespołowa zdecydowanie będzie miała przewagę nad pracą grupową, pracą niezespołową, to sytuacje, w których przede wszystkim mamy do czynienia ze złożonymi problemami. Zespoły, co do zasady, prawie zawsze dużo lepiej sobie radzą z rozwiązywaniem czy adresowaniem złożonych problemów niż grupy ludzi, którymi trzeba zarządzać, grupy ludzi, które nie są skoordynowane i które nie mają tego efektu synergii, który pozwala na wspólne rozwiązywanie problemów, na wspólną pracę nad problemami.

22:47
I druga sytuacja, w której zespoły mają zdecydowaną przewagę, to sytuacja, w której potrzebujemy zrobić coś innowacyjnego. To jest bardzo podobne do ambitnych problemów czy ambitnych, złożonych wyzwań. Natomiast w momencie, kiedy potrzebujemy zrobić coś innowacyjnego, zazwyczaj potrzebujemy kreatywności. I w momencie, kiedy mamy do czynienia z grupą ludzi, która nie jest zespołem, w najlepszym wypadku kreatywność jednostek możemy, jakkolwiek by ją mierzyć, zsumować i mamy efekt w postaci sumy tej kreatywności. Natomiast w przypadku dobrze zgranego zespołu to już nie jest suma, ale to jest iloczyn. W zespole kreatywność się multiplikuje, zamiast sumować, i to jest właśnie ten efekt synergii, o którym wspomniałem wcześniej, który w wielu, ale nie wszystkich sytuacjach daje pewną przewagę pracy zespołowej nad pracą, która zespołowa nie jest.

23:37
Jest jeszcze wiele różnych aspektów pracy zespołowej, wiele różnych rzeczy, które wpływają na przewagę pracy zespołowej nad pracą niezespołową. Przykładowo, różnorodność różnych perspektyw, doświadczeń, tego, że ludzie tymi doświadczeniami i perspektywami się w sposób ciągły wymieniają. W zespole jest otwartość na to, żeby wspólnie dyskutować, żeby czasami się też nie zgadzać ze sobą nawzajem i dzięki temu wytwarzać czy też współpracować, żeby wypracowywać jakieś wspólne rozwiązania, które są znacznie lepsze, niż gdyby rozwiązanie było sterowane przez jednostkę, która nie miałaby tego wsparcia z zewnątrz, a raczej z wewnątrz zespołu.

24:12
Zespoły zazwyczaj dużo szybciej adresują i rozwiązują problemy, usuwają przeszkody i dostarczają nowe rozwiązania. W zespołach bardzo często, praktycznie zawsze w porównaniu do grup osób pracujących nad podobnymi zadaniami, powstają produkty wyższej jakości, ponieważ ludzie, w cudzysłowie, patrzą sobie na ręce, współpracują, jest dużo mniej tak naprawdę okazji do tego, żeby popełniać błędy.

24:37
Kolejnym aspektem bardzo istotnym, kolejną korzyścią z pracy zespołowej, jest przede wszystkim wymiana wiedzy i rozwój poszczególnych członków zespołu. I tutaj właśnie wymiana wiedzy na temat tego, co dany zespół robi, czyli na temat domeny, na temat produktów, które dany zespół wytwarza, ale też ogólnie wymiana wiedzy i doświadczenia na temat tego, w jaki sposób to jest robione. Dzięki czemu każdy nie tylko uczy się od siebie nawzajem, ale też ludzie wspólnie motywują się do tego, żeby szukać nowych rozwiązań, żeby eksperymentować, żeby się rozwijać i pracować coraz lepiej, coraz wydajniej. Co w dłuższym okresie czasu ma bardzo duże przełożenie na wzrost efektywności takiego zespołu, zwłaszcza w porównaniu do grupy ludzi, która tą wiedzą się nie wymienia, która nie odkrywa wspólnie nowych, lepszych metod pracy, gdzie każdy tak naprawdę jest skupiony na swojej produktywności i efektywności i w efekcie tak naprawdę ten wzrost tej produktywności i efektywności jest dużo mniejszy niż w przypadku, gdy ten rozwój jest współdzielony, jest wspólny.

Prośba o feedback

25:30
I myślę, że takim ostatnim aspektem, o którym warto wspomnieć, dla mnie bardzo istotnym i bardzo ważnym z perspektywy, jakby nie było, pracodawcy, ale też z perspektywy osoby, która od 10 lat buduje firmę i chce zbudować firmę, w której ludzie będą chcieli pracować, która będzie fajnym miejscem pracy, to aspekt związany z tym, że zespoły zazwyczaj są zgrane, budują pewnego rodzaju więzi ze sobą, ale też bardzo często takie zespoły utożsamiają się z tym, co robią, z tym, gdzie pracują, z miejscem pracy, i ich motywacja, ich pozytywne nastawienie jest dużo większe niż w przypadku, kiedy mamy do czynienia z grupami ludzi, których nic nie łączy, zarówno między sobą, jak i nie łączy z miejscem pracy, w którym pracują. Myślę, że to jest też bardzo ważny aspekt, o którym się stosunkowo rzadko mówi, że ludzie, którzy pracują zespołowo, dużo rzadziej zmieniają pracę, no chyba że już naprawdę muszą albo środowisko jest niesprzyjające. Także to też jest bardzo istotne, bo myślę, że to jedno napędza drugie, gdzie ludzie, którzy pracują przez długi czas ze sobą, stają się coraz lepszym zespołem. A gdy stają się coraz lepszym zespołem, tym bardziej mają ochotę i chęć do tego, żeby dalej współpracować ze sobą, by się dalej razem wspólnie rozwijać i motywować do wspólnego działania. I nie mają motywacji do tego, żeby zmieniać pracę.

26:48
Na zakończenie chciałbym poruszyć jeszcze jedną, bardzo istotną dla mnie kwestię. Ponieważ w tworzeniu podcastu, tak jak w tworzeniu oprogramowania, bardzo istotny jest feedback od użytkowników. Dlatego chciałbym usłyszeć, co wy macie do powiedzenia w temacie budowania zespołów i w temacie tego, o czym jeszcze chcielibyście usłyszeć w kolejnych odcinkach Pragmatycznie.io. Na pewno mamy w naszym backlogu tematy związane z tym, jak budować zespoły, jak budować samoorganizujące się zespoły, ale może przychodzi wam do głowy jeszcze coś, o czym powinniśmy porozmawiać w tym lub totalnie innych obszarach związanych z budowaniem produktów i prowadzeniem biznesu.

27:20
Dziękuję za uwagę i zapraszam do kolejnych odcinków.